Rok: 2009

Numer: 12

tytuł: Ewaluacja wewnętrzna w szkole. Procedury i narzędzia 12/2009

Klemens Stróżyński
(…)
W tej publikacji praktycznie zaprezentuję metody budowania narzędzi ewaluacyjnych stosowanych zarówno przy podejściu ilościowym, jak i jakościowym. Jednak nie od budowania narzędzi należy zaczynać – zawsze rozpoczynać należy od ustalenia celu, dla którego realizacji dane narzędzie powstaje. Drugą czynnością jest zaplanowanie działań, w wypadku ewaluacji może to polegać na zbudowaniu modelu metodologicznego.
Model metodologiczny zawiera określenie celu zbierania informacji i rodzaju owych informacji, a także podporządkowany temu celowi wykaz metod, procedur i narzędzi. Budując model metodologiczny, będziemy przestrzegać zasady triangulacji źródeł i metod (czyli będziemy projektować zbieranie informacji na wybrany temat za pomocą różnych metod oraz pochodzących z różnych źródeł).
Żeby jak najbardziej przybliżyć do rzeczywistości szkolnej metody prezentowane w tej publikacji, tematykę przykładowej ewaluacji wywiedziemy z wymagań państwowych, zawartych w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 7.10.2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego. Jak wynika z zapisów tego rozporządzenia, ewaluacja zewnętrzna preferuje raczej obszar efektów (jak wcześniej pisałem, niespełnienie wymagań w obszarze efektów jest traktowane bardziej surowo niż takie samo niespełnienie wymagań w innych obszarach). Z tego względu na użytek tego poradnika korzystać będziemy z obszaru drugiego wymagań (...). Procesy bowiem bada się znacznie trudniej niż efekty, za to wnioski są bardziej wartościowe do ulepszania pracy szkoły.
Oczywiście celem tej publikacji jest nauczenie, jak organizować ewaluację i jak budować narzędzia oraz interpretować zebrane dane. Nie jest tym celem dostarczenie gotowych schematów ewaluacji i gotowych narzędzi.
Z tego powodu przykładowy zakres ewaluacji i przykładowe modele mają charakter wycinkowy, narzędzia także są często niepełne, wymagające rozbudowy, uzupełnienia lub przynajmniej przystosowania do warunków danej szkoły. Pogłębiona samoocena szkoły/placówki (czyli ewaluacja wewnętrzna) musi być bowiem zakotwiczona w uwarunkowaniach lokalnych. Te uwarunkowania to nie tylko wielkość, położenie, szczegółowe cele działania i inne specyficzne cechy danej placówki, ale także możliwości zmian, jakie ma ta placówka. Dlatego nie ma możliwości stworzenia narzędzi „uniwersalnych”, możliwych do wykorzystania w każdej placówce. Możliwe jest jednak pokazanie, jak budować modele metodologiczne i poprawne narzędzia.
A sama publikacja będzie w pełni zrozumiała dla tych Czytelników, którzy wcześniej zapoznali się z materiałem mojego autorstwa, zamieszczonym w ramach Akademii Zarządzania pod tytułem Ewaluacja jako narzędzie nadzoru pedagogicznego dyrektora szkoły w numerze 11/2009 „Dyrektora Szkoły”. Nie wyjaśniam tu bowiem pojęć wyjaśnionych w przywołanym tekście.
 

Techniki obiektywizujące .....2

Zaawansowane narzędzia ewaluacji.....6

Model metodologiczny ..... 6

Metoda kwestionariuszowa (ankieta).....8

Budowanie ankiety dla uczniów.....10

Budowanie ankiety dla nauczycieli.....14

Metoda obserwacyjna (hospitacja) .....16

Budowanie schematu obserwacji .....17

Wykorzystanie schematu obserwacji.....18

Metoda analizy dokumentu.....19

Analiza dokumentu ..... 20

Budowanie schematu analizy dokumentu.....20

Wykorzystanie schematu analizy dokumentu.....21

Budowanie schematu analizy dokumentu WSO.....22

Zakończenie.....24

 

Klemens Stróżyński